Ρόδος 6-7/6/2018

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Το Εργαστήριο Γλωσσολογίας ΝΑ Μεσογείου του ΤΜΣ ιδρύθηκε με ΦΕΚ το 2002. Λόγω της στενότητας χώρων στη ΣΑΕ τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του οι διδακτικές και ερευνητικές του δραστηριότητες φιλοξενήθηκαν, κατά κύριο λόγο, στο Εργαστήριο Πληροφορικής του ΤΜΣ και το Εργαστήριο Πληροφορικής της ΣΑΕ. Μόλις το 2007-8 κατέστη δυνατή η εγκατάστασή του στο Υπατία και η τοποθέτηση τεχνικού και εκπαιδευτικού εξοπλισμού (Η/Υ, σαρωτές, φωτοτυπικά, ειδικά λογισμικά, βιβλιοθήκη κ.λπ).

Από το 2005-2006 και μετά, απ’ αφορμή της συμμετοχής σε συναφές έργο του ΕΣΠΑ, εισήχθη η χρήση Η/Υ σε πλήθος μαθημάτων του ΤΜΣ. Ένας σημαντικός αριθμός προπτυχιακών και μεταπτυχιακών μαθημάτων πραγματοποιούνται έκτοτε εξ ολοκλήρου ή εν μέρει με τη χρήση των υπολογιστών του Εργαστηρίου:

Σε προπτυχιακό επίπεδο

• Οι εργασίες εξηλεκτρονισμού νοταριακών εγγράφων, στο πλαίσιο του υποχρεωτικού μαθήματος κορμού «Ιστορία της ελληνικής γλώσσας» (περί τις 80, κάθε χρονιά)
• Οι εργασίες γλωσσικών πολιτικών στις χώρες της Μεσογείου, στο πλαίσιο του υποχρεωτικού μαθήματος «Εισαγωγή στη γλωσσική πολιτική (περί τις 40-50, κάθε χρονιά)
• Το σεμιναριακό/εργαστηριακό μάθημα Κατεύθυνσης «Θέματα ιστορίας της ελληνικής γλώσσας»
• Το υποχρεωτικό μάθημα Κατεύθυνσης «Γραμματισμός»
• Το υποχρεωτικό μάθημα Κατεύθυνσης «Γλωσσική αλλαγή»
• Το κατ’ επιλογήν μάθημα Κατεύθυνσης «Διδασκαλία δεύτερης/ξένης γλώσσας»

Σε μεταπτυχιακό επίπεδο

Τα υποχρεωτικά μαθήματα «Γλωσσική πολιτική και γλωσσικός προγραμματισμός» και «Διδασκαλία δεύτερης/ξένης γλώσσας και εκπαιδευτική τεχνολογία» και τα μαθήματα επιλογής «Ζητήματα εβραϊκής γλώσσας» και «Πολιτικές γραμματισμού και εκπαίδευση ενηλίκων» του ΠΜΣ «Γλωσσολογία ΝΑ Μεσογείου»

Στο υποχρεωτικό μάθημα «Γλωσσικές πολιτικές στην εκπαίδευση και κριτικός γραμματισμός» (του νέου διατμηματικού ΠΜΣ «Διδασκαλία πρώτης και δεύτερης/ξένης γλώσσας»)

Για το σύνολο των παραπάνω μαθημάτων, καθώς και για άλλα επιπλέον μαθήματα (όπως λ.χ. το μάθημα επιλογής Κορμού «Συστήματα γραφής ΝΑ Μεσογείου»), ψηφιοποιείται στο Εργαστήριο εικονογραφικό εκπαιδευτικό υλικό.

Στο Εργαστήριο Γλωσσολογίας βρίσκονται σε πλήρη ανάπτυξη δύο μεγάλα ερευνητικά προγράμματα: μελέτης της πρώιμης νέας ελληνικής (15^ος-17^ος αι.) και της διαδικασίας προτυποποίησής της βάσει ψηφιοποιημένων δημωδών κειμένων (από το 2006), και γραμματισμού (από το 2002), στα οποία εκτός από μέλη ΔΕΠ της Κατεύθυνσης συμμετέχουν υποψήφιοι διδάκτορες, διδάκτορες, ερευνητές, εκπαιδευτικοί κ.ά. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η συμμετοχή στο πρώτο πρόγραμμα, από το 2016, του μεταδιδάκτορα Κων/νου Σαμπάνη, ο οποίος μελετά την υπόταξη στη σύνταξη της πρώιμης νέας ελληνικής.

Και τα δύο προγράμματα βασίζονται στη χρήση Η/Υ και ειδικών λογισμικών, το πρώτο αναπτύσσοντας μια μοναδική στο είδος της και σε διεθνές επίπεδο βάση δεδομένων δημωδών πεζών κειμένων, που συμπληρώνει το Thesaurus Linguae Graecae, και το δεύτερο διαθέτοντας σε ψηφιακή μορφή τον μεγαλύτερο ίσως στην Ελλάδα όγκο ψηφιακού /εκπαιδευτικού υλικού διδασκαλίας της ελληνικής ως πρώτης και δεύτερης γλώσσας, στην παραγωγή του οποίου τα μέλη της ερευνητικής ομάδας έχουν παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο, και το οποίο καλύπτει όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης (από την πρωτοβάθμια έως την εκπαίδευση ενηλίκων).

Σε συνάρτηση επίσης με τις υπάρχουσες εθνικές και διεθνείς χρηματοδοτήσεις το Εργαστήριο έχει συμμετάσχει, και θα συνεχίσει να συμμετέχει, σε ποικίλα χρηματοδοτούμενα ερευνητικά προγράμματα γλωσσομάθειας και πιστοποίησής της.

Πρόσφατα ερευνητικά προγράμματα που σχεδιάστηκαν τη χρονιά 2017-18 και θα υλοποιηθούν από τον Σεπτέμβριο του 2018 είναι:

• «Τα ελληνικά της Κων/λης, από τη μεταβυζαντινή περίοδο έως και σήμερα», σε συνεργασία με την Οικουμενική Ομοσπονδία Κωνσταντινουπολιτών
• Ανάλυση των γραμματικών της πρώιμης νέας ελληνικής (16^ος και 17^ος αι.) στη διεθνή βάση δεδομένων του Paris 7 (σε συνεργασία με το Τμήμα Γαλλικής Φιλολογίας του ΕΚΠΑ, ακαδ. υπεύθυνη Ρέα Δελβερούδη)
• Αξιοποίηση του Αρχείου Μirambel που απόκειται στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης και δημιουργία bibliographie annotee, σε συνεργασία με την ΙΝΑLCO και το Institut Neohellenique de la Sorbonne, με χρηματοδότηση της γαλλικής πλευράς (έχουν υπογραφεί και σχετικές συμφωνίες Erasmus με τα συγκεκριμένα ιδρύματα, προκειμένου να υπάρξουν μετακινήσεις των συναδέλφων για συνεργασία εκ του σύνεγγυς)

Το Εργαστήριο δραστηριοποιείται επίσης στον τομέα Διδασκαλίας/εκμάθησης γλωσσών. Στεγάζει το Κέντρο Διδασκαλίας/Εκμάθησης Γλωσσών (ΚΕΔΙΕΓ), που είχε θεσπιστεί το 2004 – 2006, που λόγω αντικειμενικών και υποκειμενικών αδυναμιών δεν έχει φτάσει ακόμη στο επίπεδο ανάπτυξης που είχε σχεδιαστεί. Ωστόσο πραγματοποιούνται, σε συνάρτηση με τις υπάρχουσες χρηματοδοτήσεις, μαθήματα ελληνικών σε πρόσφυγες (Υπουργείο Εσωτερικών) και γονείς αλλοδαπών μαθητών/τριών (Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Αλλοδαπών) μαθήματα αλβανικής, σε εθελοντική βάση

Στο πλαίσιο της συμφωνίας που υπεγράφη πρόσφατα από τη ΣΑΕ με την Ύπατη Αρμοστεία προτίθεται να προσφέρει προγράμματα ελληνομάθειας για ενήλικες.

Στο Εργαστήριο πραγματοποιείται όλα αυτά τα χρόνια μεγάλος αριθμός πρακτικών ασκήσεων φοιτητών της Κατεύθυνσης Γλωσσολογίας του ΤΜΣ. Λόγω του περιορισμού χρηματοδοτούμενων θέσεων τα τελευταία χρόνια σε 1-2 ανά χρονιά, συνεχίζει να προσφέρει, λόγω της έντονης ζήτησης, μηνιαίες πρακτικές ασκήσεις σε εθελοντική βάση (χωρίς αμοιβή).

Το Εργαστήριο έχει υπογράψει πρωτόκολλα συνεργασίας με το Εργαστήριο «Μόρφωση» του Τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας του ΔΠΘ και με το Εργαστήριο Δίγλωσσης Εκπαίδευσης του Παιδαγωγικού Τμήματος Ειδικής Αγωγής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Πέραν των κοινών ερευνητικών-συγγραφικών δραστηριοτήτων, στο πλαίσιο των παραπάνω συνεργασιών πραγματοποιούνται κάθε χρόνο σειρά διαλέξεων και ημερίδων.

Από τον Σεπτέμβριο του 2018, το Εργαστήριο Γλωσσολογίας θα αποτελεί μέλος του υπό συγκρότηση διαπανεπιστημιακού δικτύου Digital Humanities, με πλήθος νέων ερευνητικών – διδακτικών δραστηριοτήτων. Κατά συνέπεια, το Εργαστήριο Γλωσσολογίας ΝΑ Μεσογείου έχει αναπτύξει όλα αυτά τα χρόνια της λειτουργίας του πλούσια ερευνητική και διδακτική δραστηριότητα, συστατικό και αναπόσπαστο τμήμα της οποίας είναι η χρήση των περίπου 20 υπολογιστών που διαθέτει αυτή τη στιγμή, καθώς και του αυξημένου αριθμού σαρωτών και ειδικών λογισμικών. Είναι δηλαδή υπολογιστικού τύπου Εργαστήριο με διδακτική και ερευνητική αποστολή. Το σύνολο των παραπάνω δραστηριοτήτων μπορούσαν να αναπτυχθούν οριακά  στο ΥΠΑΤΙΑ πριν τη σημαντική βλάβη που οδήγησε στην απόφαση μη περαιτέρω χρήσης του κτιρίου, και δυσχεράνθηκαν ή και ανεστάλησαν εν μέρει μέχρι και σήμερα. Η επικείμενη μετεγκατάστασή του στο κτήριο Δ δεν μπορεί παρά να είναι μια επαναφορά στην κανονικότητα, διασφαλίζοντας τον πυρήνα των εκπαιδευτικών και ερευνητικών δραστηριοτήτων που αναπτύχθηκαν και θεσμοθετήθηκαν όλα αυτά τα χρόνια  καθώς και τον υπάρχοντα εξοπλισμό που αποκτήθηκε για να τις υπηρετήσει, κάτι που δεν είναι δυστυχώς εφικτό να πραγματοποιηθεί με την παρούσα κατανομή των χώρων.

Καθηγήτρια Ελένη Καραντζόλα

Διευθύντρια Εργαστηρίου Γλωσσολογίας ΤΜΣ